Het Parthenon van boeken op de Friedrichsplatz te Kassel, van Marta Minujin is groot. Haar tempel op de plaats van de boekverbranding destijds bestaat uit glanzende pilaren waartegen de ergens verboden boeken zijn opgesloten in plastic, om ze tegen de regen en beschadiging te beschermen. In een pilaar hangen veel exemplaren van hetzelfde boek. In de andere pilaren komen we ze weer tegen. Zo wordt het een verzameling niet unieke boeken. Dat Het Dagboek van Anne Frank er hangt is duidelijk; de werken van Thomas Mann en zijn familie, de Satansverzen, gedichten van Heine etc., dat begrijpen we. Maar De Kleine Prins? The catcher in the rye, De Ilias, Die Leiden des jungen Werthers, Gullivers reizen, Moby Dick, De Klokkenluider van de Notre Dame?

Misschien dat ergens in een provincie De Kleine Prins is verboden vanwege de zogenaamde zelfmoord van de Prins? De puber van Salinger is misschien op bepaalde scholen verboden? De Ilias? De jonge Werther om pubers te beschermen. De Britse editie van Moby Dick werd ‘sterk gecensureerd, met name wat blasfemische en seksuele passages betrof: zelfs passages over het seksleven van walvissen sneuvelden, terwijl veel blasfemisch opgevatte frasen in feite verwijzingen zijn naar Miltons Paradise Lost. Daarnaast werd alles geschrapt wat maar enigszins als kritiek op de Engelsen kon worden uitgelegd: zo verdween het volledige hoofdstuk 25 over de rol van walvisolie bij de Britse kroningsplechtigheid.’

Walt Disney kon er ook wat van: ‘Vorig jaar, bij de première van De klokkenluider van de Notre-Dame, ontketenden de nabestaanden van Victor Hugo een brede maatschappelijke discussie met een open brief in Libération tegen de ‘ordinaire globalisatie’ van de geëngageerde roman uit 1832 van hun betovergrootvader.’

En Swift? ‘De geschiedenis van dit boek is op zichzelf al een avonturenroman. De censuur verhinderde het drukken van de oorspronkelijke tekst. Pas 178 jaar na het verschijnen van de eerste uitgave werd deze tekst van de onsterfelijke ‘Gulliver’ volledig in Engeland uitgegeven. Waarom maakten de toenmalige autoriteiten zich zo druk om zulk een onschuldig, vrolijk en amusant kinderboek? De reden is dat Gulliver geen kinderboek was voor kinderen, maar voor grote mensen. Men wreekte zich op Swift door kleine moraliserende versierseltjes in te lassen en liet boek zodoende tot een onschuldige fantasie om te toveren.
Tot nog diepere afgronden van misprijzen zonk het boek in Victoriaanse tijden. Macaulay raakte maar niet uitgepreekt over de kwalijke persoonlijkheidsstructuur van Swift, en Thackeray gaat zelfs zover een christelijk mededelijden met deze beklagenswaardige mens ten toon te spreiden. Over Gullivers Travels zelf treft men in die lange, oprecht bewogen tirades overigens weinig aan. Dat het echter een werk van de satan was, stond natuurlijk wel vast.’

Advertenties